Yorum: Küresel ticaret savaşlarında Çin'in avantajları

2018-08-25 16:01:13

Dr. Altay Atlı

Koç Üniversitesi Öğretim Görevlisi

Geride bıraktığımız Ağustos ayında, Amerika Birleşik Devletleri'nin (ABD) Çin'den yaptığı ithalata karşı uygulamaya başladığı gümrük tarifesi artırımlarının kapsamına 200 milyar dolarlık bir ticarete tekabül edecek şekilde yeni ürün kalemlerinin ekleneceğini açıklaması, Çin tarafından sert bir tepkiyle karşılandı ve bir basın toplantısında kendisine bu konuda bir soru yöneltilen Dışişleri Bakanlığı sözcüsü Geng Shuang şu ifadeleri kullandı: “Pekin, ek tarife artışlarına aynı şekilde karşılık verecektir. Amerika, yaptığı baskı ve şantajlardan bir sonuç alamayacaktır.”

Bu ifadeler ve özellikle de “şantaj” vurgusu, Çin devletinin diplomatik dilinin ağırbaşlılığı düşünüldüğünde kulağa sert gelebilir. Ancak gelinen noktada bu sert söylem durumu net bir şekilde ortaya koyuyor. ABD'deki seçimlerden önceki kampanyası sürecinde Çin'den ithal edilen mallara ek vergiler getireceğini söyleyen Donald Trump, seçim taahhütlerini icraata geçirmeye başladı. Sadece Çin'e değil, Avrupa'daki müttefiklerine, Kanada ve Meksika gibi komşularına, Türkiye'ye ve daha birçok ülkeye karşı ticaret engellerini yükselten Trump, beklentilerine karşılık verilmezse ek tarife kapsamındaki ürünlerin sayısını artıracağını söylüyor; başka bir deyişle tehdit ve şantaja başvuruyor. Çin ve diğer ülkelerin bu şantajlara boyun eğmemesi ve ABD'nin yaptırımlarına kendi tarife artışlarıyla karşılık vermeleri de giderek şiddetlenen bir çatışmaya, “ticaret savaşlarına” yol açıyor. Ne var ki ABD yönetimi tarafından kısa ve orta vadede tek taraflı amaçlara ulaşabilmek umuduyla girişilen bu süreç, uzun vadede başta ABD'nin kendisi olmak üzere tüm taraflara zarar verecek bir potansiyele sahip. 21. yüzyılın küresel ekonomisi, 20. yüzyılın Soğuk Savaş dönemi ekonomisinden farklı olarak, birbirleriyle bağıntılı ve birbirlerine bağımlı aktörlerden oluşan, teknoloji sayesinde ürünlerin ve ödemelerin akışının hızlandığı, iş modellerinin yerel değil küresel temeller üzerine oturtulduğu, üretimin tek bir lokasyonda ve izole bir şekilde değil küresel bölgesel değer zincirleri üzerinden gerçekleştirildiği bir yapıya sahip. Bu yapı içerisinde, özellikle ABD ve Çin gibi dünyanın en büyük iki ekonomisinin bir ticaret savaşı içerisinde olmaları, karşılıklı olarak ticaretlerini ve ekonomik faaliyetlerini siyasi motiflerle kısıtlamaları, engelleri çoğaltmaları, her iki tarafa ve küresel ekonominin bütününe zarar verme potansiyelini barındırıyor.

Ticaret savaşları, kökenleri İkinci Dünya Savaşı sonrasına dayanan, o günlerin şartları altında oluşturulmuş, ancak bugünün koşullarına da yeterince ayak uyduramayan küresel ticaret sistemini de iyice zorluyor, artık zaten sürdürülebilirliği tartışmalı olan bir sisteme belki de son darbeyi vuruyor.

ABD, daha doğrusu Donald Trump yönetimi, bu süreci kaybedecek bir şeyi olmadığını düşündüğü için başlattı. Halihazırda büyük bir ticaret açığı olduğu için Trump yönetimi küresel ticaretin bu şekilde yaptırımlar, tehditler ve şantajlar üzerinden yeniden şekillendirilmesinde kendi ülkesi açısından muhtemel bir olumsuzluk görmüyor; bugüne kadar ABD'nin küresel ekonominin egemen gücü olmanın getirdiği sorumluluklar nedeniyle piyasalarını sonuna kadar diğer ülkelere açtığını, bunun karşılığında kendi ihraç ürünlerine ise söz konusu ülkelerin pazarlarında yeterince yer bulamadığını, ve bunun da ABD açısından ağır bir haksızlık olduğunu düşünüyor. Bu nedenle Trump, baskı uygulayarak, yaptırımları devreye sokarak ya da tehdit ederek istediğini alabileceği düşüncesinde.

1234...>

Takvim

Haberler:
Son Dakika Türkiye Çin Dünya Çin - Türkiye
Ekonomi:
Son Haberler Çin Ekonomisi Türkiye Ekonomisi Dünya Ekonomisi Fuarlar Gündem
Turizm:
Gezelim Görelim Seyahat Defteri Yöresel Lezzetler Seyahat Mito
Kültür ve Yaşam:
Sağlık Çin - Türkiye Çin Sineması Biliyor Musun Bilmiyor Musun Röportaj
yoresel:
Güncel Etnik Kültür Kültür Mirasları Yöresel Lezzetler
Çince Öğretimi:
Çince Hakkında Temel Bilgiler Hem Eğlenin Hem Öğrenin Atasözleri ve Deyimler Şiirler Günlük Çince Konuşmaları
China TV:
Kültür Merhaba Çin
Web Radyo:
Gündem Pazartesi Salı Çarşamba Perşembe Cuma Haftasonu
Galeri:
Çin Dünya Moda Seyahat Spor