Pekin'den Beijing'e bir şehrin adları

2016-06-22 16:14:14 CRI

Pekin'den Beijing'e bir şehrin adları

Bir şehri şehir yapan unsurlar arasında, şehrin ismi ne kadar yer tutar? Şehrin ismi değiştiğinde, şehirden neler gider, yeni isim neler getirir?

Mevzubahis Beijing olduğunda, şehrin isimler silsilesini izlemek, tarihte üç bin yıllık bir yolculuğa çıkmak demek...

***

Bugün Beijing'in bulunduğu bölgede ilk kent izleri, MÖ 1027-770 yılları arasında hüküm süren Batı Zhou Hanedanı döneminde başlar. O yıllarda Beijing, ji, yani sazlık adlı ufak bir yerleşim birimidir.

Savaşan Devletler dönemi, yani MÖ 475'ten başlayıp MÖ 221 yılına uzanan süreçte, Çin'de kentleşme devrimi yaşanır. Surlar, kapılar, geniş yollar, şehir mimarisinin temel öğeleri kuvvetli biçimde kendini gösterir. Savaşan Devlet döneminde Çin, çok sayıda yerel beylik tarafından idare edilmektedir, Beijing'in bulunduğu bölgeyi Yan adlı bir beylik kontrol etmektedir. Kentin adı Yanjing olmuştur. Yani Yan'in başkenti.

MÖ 221'de Çin'in tarihte ilk kez siyasi olarak birleşmesiyle, Yanjing'in stratejik önemi artar. Kentte ticari faaliyetler canlanır. Han Hanedanı döneminde kentin adı Youzhou olur: Huzur Şehri.

Kentin isimler tarihinde belki en uzun ömürlüsü Youzhou ismi olur. Bin yılın sonlarına kadar kent bu adla anılır. Ta ki 907 yılında, bir bozkır halkı olan Kitanlar, kentin kapılarına dayanana kadar. Kentin başkent olmaya yazgılıdır, dolayısıyla kente talip olan her hanedan, yanında kent için uygun gördüğü bir isim de getirmiştir. 907 yılında Liao Hanedanı kurulduğunda, Kitanlar kente Nanjing adını verir.

Bugün Çin'de Nanjing adlı bir başka kent var, Çin Cumhuriyeti'nin başkenti olan Nanjing, güney başkent anlamındadır. Peki, Çin'in kuzeyindeki Beijing kenti, nasıl olur da güney başkent olarak adlandırılır? Kitan halkı, buraya güney derken, elbette ülkenin kuzeydoğusundaki kendi anayurtlarını referans alıyorlardı... Pekin artık, ovanın kuzeyinin değil, bozkırın güneyinin başkentidir. Ancak belki de bu isim içlerine sinmemiş olacak, yahut coğrafya algıları değişmiş olacak ki, Kitanlar kısa süre sonra kente yeni bir isim uygun görürler: Serçe kenti.

1215 yılına gelindiğinde kentte Moğol dönemi başlar. Moğollar kente kendi dillerinde Hanbalık derler, balık eski Türkçede kent anlamına geliyordu, Kaşgarlı Mahmud, Türk dünyasında Beşbalık, Yangıbalık gibi önemli kentler olduğunu not ediyor. Moğolların Yuan Hanedanı döneminde, kent Çince Dadu olarak adlandırılır: Muhteşem başkent!

İşte bu dönemde kentin önemli bir misafiri vardır, Çin'e gelip gidişi kuşkularla dolu olsa da, İtalyan seyyah Marco Polo'nun yolu Çin'in başkentine düşer... Şöyle tanımlar Venedikli, muhteşem başkenti:

“Kentin evlerinin inşa edildiği tüm araziler, kare biçimli ve düz hatlar boyunca oluşturulmuştur; orantılı büyüklükte avlular ve bahçeler... Her kare biçimli arazi, trafik düzeni için güzel sokaklarla çevrelenmiştir; ve bu yüzden bütün kent, tıpkı bir satranç tahtası gibi kare alanlar içinde düzenlenmiştir. Kentin tam ortasında büyük bir saat vardır, başka bir deyişle bir çan. Gece yarısı çan üç kez çaldığında hiç kimse kentin dışına çıkamaz.”

Moğolların ardından kurulan Ming Hanedanı'yla kentin tarihinde başka bir dönem başlar. Ming imparatoru, buraya muhteşem bir başkent inşa edilmesi talimatını verir. 1402 yılında başlayan inşa çalışmaları, yaklaşık yirmi yıl sürer. 1421 yılında düzenlenen açılış törenine, dünyanın çeşitli ülkelerinden çok sayıda elçi de davet edilmiştir. Dönemin Arap ve İranlı seyyahlarının gezi notlarında bu açılış törenine dair anlatımlara rastlamak mümkündür.

Takvim

Haberler:
Son Dakika Türkiye Çin Dünya Çin - Türkiye
Ekonomi:
Son Haberler Çin Ekonomisi Türkiye Ekonomisi Dünya Ekonomisi Fuarlar Gündem
Turizm:
Gezelim Görelim Seyahat Defteri Yöresel Lezzetler Seyahat Mito
Kültür ve Yaşam:
Sağlık Çin - Türkiye Çin Sineması Biliyor Musun Bilmiyor Musun Röportaj
yoresel:
Güncel Etnik Kültür Kültür Mirasları Yöresel Lezzetler
Çince Öğretimi:
Çince Hakkında Temel Bilgiler Hem Eğlenin Hem Öğrenin Atasözleri ve Deyimler Şiirler Günlük Çince Konuşmaları
China TV:
Kültür Merhaba Çin
Web Radyo:
Gündem Pazartesi Salı Çarşamba Perşembe Cuma Haftasonu
Galeri:
Çin Dünya Moda Seyahat Spor